Tahtadaki her taşın bir değeri var ve biri bedavaya gittiğinde oyun zorlaşır. İyi oyuncular rakibin korumasız taşını arar. Bu yüzden en sık sorulan soru şudur: “Bu taşımı koruyan var mı?”
Korumak basit bir fikir: bir taşın arkasına başka bir taş koyarsın. Rakip taşını alırsa sen onu geri alırsın. Rakip bu takasa girmek istemeyebilir; korumanın gücü budur.
1Koruma ne demek?
Bir taşın bir kareyi koruması, orada rakip bir taş belirirse onu alabilecek durumda olması demektir. Kendi taşının durduğu kareyi de böyle korursun: o taş alınırsa oraya gidip geri alırsın.
Koruma, taşın yürüyüş kuralına bağlıdır. Kale e1’deyse e sütununu koruyabilir, ama araya başka bir taş girdiyse ötesini göremez. Piyon çapraz korur, at L çizerek korur. Örneğin e4’teki piyon d5 ve f5’i korur.
2Korumasız taş
Hiçbir taşının koruma altına almadığı taşa korumasız denir. Rakip ona saldırıp alırsa geri alamazsın. Korumasız bir at, 3 puanı bedava vermek demektir.
Korumasız olmak tek başına tehlike değil; asıl tehlike, rakibin ona saldırabilmesidir. Yine de her hamleden sonra bakmak iyi bir alışkanlık: kimse korumuyorsa ve rakip bir hamlede saldırabiliyorsa, o taş yakında tehlikeye girer.
3Saldırı altındaki taşı kurtarmak
Taşına saldırıldığında aşağıdaki üç seçeneğin var. Hepsini say, sonra en iyisini seç.
Saldıran taş kale, fil ya da vezir gibi uzaktan geliyorsa bir yol daha var: araya bir taş koymak. Yalnız o taşın da güvende olduğuna bak.
- Koru: başka bir taşını, rakip alırsa geri alabileceğin yere getir.
- Kaçır: taşı güvenli bir kareye götür. Gideceğin karenin de saldırı altında olmadığına bak.
- Saldıranı al: saldıran taşı alabiliyorsan sorun kendiliğinden biter.
4Koruma her zaman yetmez
Saldıran taş senin taşından daha ucuzsa koruma çoğu zaman yetmez. Rakip piyonu korunan atına saldırıyorsa, piyon atı (3) alır, sen piyonu (1) geri alırsın. İkinizin de bir taşı gitti ama sen 2 puan kaybettin.
Bu yüzden küçük taşla büyük taşa saldırmak güçlü bir hamledir. Sana böyle saldırılırsa değerli taşını korumaya uğraşma, kaçır.
Saldırı altındaki at
Tahtayı kur, adımları sırayla oyna.
- 1Tahtayı kur: beyaz şah g1’de, beyaz kale a1’de, beyaz at c3’te, beyaz piyonlar a2 ve g2’de. Siyah şah g8’de, siyah fil b4’te, siyah piyonlar a7 ve g7’de. Sıra beyazda.
- 2Siyah fil az önce b4’e geldi. b4’ten çapraz giderek bir kare ötedeki c3’e bakıyor: at saldırı altında.
- 3İlk soru: atı koruyan var mı? Kale a1’de, c3’e bakmıyor. Hayır: at korumasız. Fil atı alırsa hiçbir şey geri alamazsın, 3 puan kaybedersin.
- 4Birinci yol, korumak: kale c1’e gitsin. c2 boş, yani kale c3’ü görüyor. Fil atı alırsa kale fili geri alır: 3 puana 3 puan, eşit takas.
- 5İkinci yol, kaçırmak: at d5’e ya da e4’e gidebilir. İkisini de siyah hemen vuramaz.
- 6Üçüncü yol, saldıranı almak: burada mümkün değil, b4’teki fili alabilecek taşın yok. Piyon a3’te olsaydı onunla alırdın. Bu yolu her zaman kontrol et.
- 7Tuzak: a2’den a3’e oynayıp fili kovmaya çalışsan, fil atı alırdı ve geri alamazdın. Üstelik c3’teki fil a1’deki kaleye de saldırırdı. Önce kendi taşının güvenliğini sağla.
Sık yapılan hatalar
Herkes yapar; fark edince bir daha yapmazsın.
Kendi taşının korumasız kaldığını fark etmeden başka yerde saldırıya geçmek.
Doğrusu: Her hamleden önce kendi taşlarını say. Korumasız bir tane bile varsa önce onu düşün.
Piyon atına saldırırken atı korumakla yetinmek.
Doğrusu: Saldıran taş senin taşından ucuzsa koruma yetmez. Atı kaçır ya da saldıranı al.
Taşı kaçırırken gittiği karenin de saldırı altında olduğunu görmemek.
Doğrusu: Gideceğin kareye bak: orada rakip hangi taşları vurabilir? Taş yalnız başka yere değil, güvenli yere gitmeli.
Araya bir taş girmişken hâlâ koruyorum sanmak.
Doğrusu: Kale, fil ve vezir bir hat boyunca korur. Arada başka taş varsa koruma kesilir. Hattı kare kare say.
Kendin dene
Gerçek bir tahtada ya da yoldaki günde. Hepsini yap, sonra bir tane de kendin uydur.
- Başlangıç konumunu kur. Beyazın hangi taşları korumasız? Her taşın kim tarafından korunduğunu bulmaya çalış. (İpucu: köşelere bak.)
- Örnek konumu kur ve yolları dene: kale c1’e gitsin, ya da at d5’e. Sonra a2’den a3’e oynayıp fil atı alınca ne olduğuna bak.
- Tahtaya beyaz kale e1’i, beyaz at e4’ü, siyah piyon d5’i koy; beyaz şahı a1’e, siyah şahı e8’e. Siyah piyon atı alsın, kale geri alsın. Kim kaç puan kazandı? (Siyah 3, beyaz 1.)
- Arkadaşınla oyna: kendi taşlarından birini seç ve “Bunu kim koruyor?” diye sor. Birbirinize koruyan taşı ve hattını gösterin.
Kendini sına
Önce kendin düşün, sonra cevabı aç.
1Bir taşın korumasız olması ne demektir?
Rakip onu alırsa geri alabilecek hiçbir taşın olmaması demektir.
2Saldırı altındaki taşı kurtarmanın üç yolu nedir?
Korumak, kaçırmak ya da saldıran taşı almak. Uzaktan saldıran taşa karşı araya taş koymak da olur.
3Bir piyon korunan atına saldırıyorsa atı korumak yeterli midir?
Çoğu zaman değil. Piyon atı alır, sen piyonu geri alırsın ama 3 puan verip 1 puan almış olursun. Atı kaçırmak daha iyidir.
Biliyor muydun?
Başlangıç konumunda her oyuncunun yalnızca iki taşı korumasızdır: iki kale. Şah hariç diğer her taşı en az bir taş korur.
Özet
- Korumak, taşın arkasına öyle bir taş koymaktır ki rakip alırsa onu geri alabilirsin.
- Korumasız taş bedava gidebilir; her hamleden sonra taşlarını say.
- Saldırıya karşı üç yol var: koru, kaçır ya da saldıranı al.
- Saldıran taş senden ucuzsa koruma yetmez; taşı kaçır.